PDA

View Full Version : [Hệ Tiếng Trung] Văn Hóa Trà Trung Hoa


yan
29-01-2009, 08:08 PM
Trung Quốc là quê hương của lá trà, người Trung Quốc là người biết đến cách trồng trà và chế biến các loại đồ uống từ lá trà sớm nhất. Trong lịch sử Trung Quốc có không ít các sách liên quan ghi chép tới trà như Trà xanh, Kinh trà, Trà phổ, Sử trà…Tất cả các loại sách đó rất có ích với việc chế biến trà cũng như cách trồng trà.


[Only registered and activated users can see links]

“Người Trung Quốc rất thích các sản phẩm làm từ trà, ở trong nhà uống trà, lên quán trà cũng uống trà, bắt đầu cuộc họp cũng uống trà, bạn bè gặp nhau nói chuyện cũng uống trà, thậm chí, lúc giảng đạo lý cũng uống trà, trước khi ăn sáng uống trà, sau khi ăn cơm trưa cũng uống trà”. Thói quen uống trà của người Trung Quốc đã ảnh hưởng không ít tới quốc gia. Khoảng giữa thế kỷ 17, trà của người Trung Quốc bắt đầu du nhập vào nước Mỹ.


[Only registered and activated users can see links]

Người Mỹ rất thích đồ uống lạnh, đặc biệt là những loại trà ướp trong cốc nước nóng, sau đó vớt bỏ lá trà đi, chờ cho cốc trà nguội, bỏ thêm chút đường, vài viên đá lạnh hoặc chút nước ép táo, như vậy đã có một cốc trà lạnh, một loại nước giải khát rất được người Mỹ ưa chuộng. Đầu thế kỷ thứ 18, trà Trung Quốc bắt đầu thâm nhập vào thị trường Luân Đôn. Các loại đồ uống gải khát từ trà tại nước Anh bắt đầu lưu hành trở lại.Tại Ấn Độ, năm 1780, lần đầu tiên đã nhập vào loại trà Trung Quốc, tại Srilanca, năm 1841 mới bắt đầu trồng cây trà của Trung Quốc. Năm 1893, nước Nga đã mời một chuyên gia về kỹ thuật trồng trà Trung Quốc tới để phổ biến, lá trà đã có một sự phát triển nhanh chóng tới nhiều quốc gia trên thế giới.

[Only registered and activated users can see links]

Từ trước tới nay, thói quen uống trà đã lưu hành trên 100 quốc gia và các vùng đất khác nhau trên thế giới. Sản phẩm từ lá trà có rất nhiều, dựa trên đặc tính của từng loại trà, có thể chia ra làm năm loại: trà xanh, hồng trà, trà Ô Long, hoa trà, và cuối cùng là trà ép.
Trong các loại trà trên lại được chia ra làm các tiểu loại trà nhỏ hơn rất nổi tiếng. Trà xanh có các loại như: trà Long Tỉnh của Tây Hồ Hàng Châu, trà Bích La Xuân của Thái Hồ Giang Tô, trà Hoàng Sơn Mao Đài của Hoàng Sơn tỉnh An Huy, trà Lục An Qua Phiến của Lục An tỉnh An Huy, trà Tín Dương Mao Tiêm của Tín Dương tỉnh Hồ Nam. Hồng trà có các loại trà nổi tiếng như trà Chấn Hồng của Vân Nam. Trà Ô Long bao gồm có trà Di Nham của Phúc Kiến, trà Thiết Quan Âm của Phúc Kiến, trà Ô Long của Đài Loan. Trà hoa có trà ướp hoa nhài của Phúc Châu, trà hoa nhài của Hàng Châu và trà hoa nhài của Tô Châu. Loại cuối cùng là trà ép bao gồm có trà Phổ Nhĩ của huyện Tư mão tỉnh Vân Nam và Tây Song Bản Nạp, Lục bảo trà của Quảng Tây.
Trong các loại trà trên thì trà Long Tỉnh của Tây Hồ là nổi tiếng nhất, nó có lịch sử lên tới hàng nghìn năm, trà Long Tỉnh có bốn đặc điểm, đó là sắc, hương , vị và hình dáng lá trà.

Cách thu hoạch và chế biến lá trà Long Tỉnh không giống nhau. Mỗi năm, vào tháng 3 thì bắt đầu thu hoạch, và thu hoạch liên tục cho tới tháng 10 thì dừng lại. Trong khoảng thời gian này, có thể thu hoạch tổng cộng là mười sáu lần, và phân ra làm mười sáu cấp khác nhau, là Xuân trà, Hạ trà và Thu trà. Trong đó thì Xuân trà là tốt nhất. Thế nhưng trong Xuân trà, thì Xuân tiền trà- loại trà được thu hoạch vào trước tiết thanh minh là đắt nhất, là loại trà ngon được xếp vào đẳng cấp bậc nhất của Long Tỉnh trà.
Việc chế biến trà Long Tỉnh phân ra làm hai phần, phần thứ nhất là bỏ lá trà vào trong một chiếc nồi, đun ở nhiệt độ 80 độ C trong vòng từ 15 tới 20 phút. Phần thứ hai là bỏ tất cả lá trà đã được sao qua đem bỏ vào vào trong một chiếc chảo lớn, đảo liên tục trong vòng từ 30 tới 40 phút ở 40 độ C. Trong thời gian chế biến trà, toàn bộ phải làm bằng tay, không được sử dụng bất cứ loại vật dụng nào để thay thế. Một kilô gam trà Long Tỉnh được chế biến từ bốn kg lá trà tươi, qua tám tiếng gia công, chính vì vậy mà trà Long Tỉnh được tôn vinh là loại trà báu vật hàng thủ công.
Trà Long Tỉnh có hàm lượng chất dinh dưỡng rất cao, nó bao gồm VitaminC, Vitamin E và hơn 24 loại nguyên tố khác. Khi pha trà Long Tỉnh, nhiệt độ của nước không được cao quá, thông thường từ khoảng 80 tới 90 độ C. Nếu nhiệt độ nước cao quá sẽ khiến cho các thành phần vitamin trong lá trà mất đi. Người ta uống trà Long Tỉnh thường uống trong cốc thuỷ tinh, tốt nhất là chỉ uống ba cốc, cốc thứ nhất để ngửi, cốc hứ hai để uống và cốc thứ ba để nhìn.

“Khách đến kính trà” là phong tục lễ nghĩa hiếu khách trọng tình của người Trung Hoa. Ngày nay, người Trung Quốc sử dụng trà để mời bạn bè biểu thị niềm vui. “Khách đến kính trà” cũng đã trở thành một thói quen của dân tộc Trung Hoa cho dù là ở nơi thành thị hay ở thôn quê.
Người Trung Quốc ở phương nam có thói quen dùng “nguyên bảo trà” để mời khách, trong cốc trà còn bỏ thêm hai miếng quýt để biểu thị cát tường, may mắn. Ở Mông Cổ, người ta hay dùng trà sữa hoặc trà bơ để tiếp đãi khách. Còn có nơi, nam nữ đính hôn lấy trà làm lễ, phía nhà gái nhận lễ từ nhà trai gọi là “hạ trà” hoặc “thụ trà”, đem lễ nghĩa hôn nhân gọi thành “tam trà chi lễ”, chính là “hạ trà” trong lễ đính hôn, “định trà” trong lễ kết hôn và “hợp trà” trong lúc động phòng.

[Only registered and activated users can see links]

Có nhiều cách phân loại trà. Căn cứ theo cách chế biến và sự khác nhau về chất thì có thể chia trà thành 6 loại: Lục trà, Hồng trà, Ô long trà (thanh trà), Bạch trà, Hoàng trà, Hắc trà. Nếu căn cứ theo các loại trà xuất khẩu thì trà được chia thành 5 loại: Lục trà, Hồng trà, Ô Long trà, Bạch trà, Hoa trà, trà bánh ép và trà tan nhanh. Ngoài ra nếu chia theo hai giai đoạn gia công và tinh chế thì có hai loại Mao trà và Trà thành phẩm.
Lục trà:
Là loại trà phổ biến nhất, không chỉ ở TQ mà cả ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam. Các loại trà xanh đều được sấy và đóng gói ngay sau khi hái, không qua bất kỳ công đoạn chế biến nào khác. Đây là loại trà không lên men.
Trà xanh TQ rất nổi tiếng với hương vị cao và dài, phẩm chất tuyệt hảo có giá trị thưởng thức nghệ thuật cao. Đặc biệt là trà xanh có tác dụng chống ung thư và ngăn ngừa ung thư rất hiệu quả.
Lục trà TQ nổi tiếng có Bỉ Lộ Xuân, Hoàng Sơn Mao Phong, Quân Sơn Bạch Kim và vượt lên trên hết là Tây Hồ Long Tỉnh ở Hàng Châu. Trà Long Tỉnh khi rót ra nước xanh ngắt như mặt nước mùa thu, hương thơm thanh nhã lại thuần khiết, có vị ngọt, thơm đặc biệt uống vào rất ngon, ngọt cổ họng, khi đã thấm thì hồn xiêu phách tán, bay lên tận chín tầng mây, quả là danh bất hư truyền..

Trà Bỉ Lộ Xuân được trồng trên núi Động Đình ở khu vực Động Đình Hồ bên cạnh các loài cây ăn quả như táo, lê, đào , mơ... Vào mùa xuân là mùa hái trà hương thơm của các loại hoa quả quyện chặt lấy lá trà. Sau khi sấy và đóng gói trà Bỉ Lộ Xuân còn được gọi là trà Trinh nữ vì nó được hái bởi các cô gái đồng trinh.


Thanh trà ( Trà Ô Long)
Là trà lên men một nửa, lá trà có màu hồng. Trà Ô Long là loại trà trung gian giữa Hồng trà và Lục trà, vừa có nét tươi mới của Lục trà vừa mang vị ngọt thanh của Hồng trà. Phần ở giữa của lá trà có màu xanh, nhưng viền lá lại có sắc đỏ nên còn có tên gọi là " Lục diệp hồng tương biên"

Hồng trà
Theo sách vở thì kỹ thuật ủ trà và sấy để làm Hồng trà chỉ có từ thế kỷ 18 đến nay. Hồng trà khởi nguồn từ vùng Quế An thuộc tỉnh Phúc Kiến TQ. Sau này Hồng trà theo chân Quốc Dân Đảng sang Đài Loan nên một số địa danh của đảo này cũng gắn liền với Hồng trà. Hồng trà có tỉ lệ lên men từ giai trình hái và ủ vào khoảng 80%
Một số loại trà nổi tiếng có : Thiết Quan Âm, Đại Hồng Bào, Động Đình, Đông Phương Mỹ nhân.
Kỹ thuật ủ, cuộn và sấy của Hồng trà rất phức tạp và luôn được bảo quản hết sức bí mật nên rất ít các nơi khác tái tạo được các bí mật gia truyền của các loại hồng trà TQ.

Hắc trà
Làm bằng sự tổng hợp các thể trà vụn còn lại. Lá trà bị Oxi hóa 100%. Trà thường được đúc thành từng bánh. Trà đen cực kỳ chát, không còn mùi vị nên khi uống phải cho thêm sữa hoặc đường. Tiêu biểu có trà đen Phổ Nhĩ của vùng Vân Nam.

Bạch trà
Một loại trà đặc biệt, lúc gia công không sao không vò, chỉ lấy những lá non còn nguyên lông mao đem phơi khô hoặc sấy và vẫn giữ nguyên được những lông mao trắng đó.. hương vị của loại này nhẹ hơn Lục trà rất nhiều. Bạch trà được sản xuất chủ yếu ở vùng Phúc Kiến. Một số loại như : Ngân Châm, Thọ Mi...

Hoàng trà
Qua quá trình chế biến lá trà có màu vàng, nước cũng vàng. Được chia làm ba loại : Hoàng Nha trà, Hoàng nha tiểu trà và Hoàng đại trà.


[Only registered and activated users can see links]

Bước pha trà
Theo Trà Kinh một bước pha trà phải đảm bảo đủ 6 yếu tố:
_ Khí ( dụng cụ uống trà )
_ Thủy ( nước pha trà )
_ Hỏa ( lửa đun trà )
_ Nhân ( người uống trà )
_ Sự ( thời điểm uống trà )

* Tráng chén: vừa để chén thêm sạch vừa làm nóng chén giúp đảm bảo được độ thơm ngon của trà
* Ủ trà: Nước nóng được rót vào thuyền và lên trên nắp ấm để trà giữ nóng tốt nhất. Nhiệt độ được truyền vào trà từ trong nước ra và từ ngoài thành ấm vào.
* Rót trà: Trước tiên trà được rót từ ấm ra chén tống sau đó mới rót ra các chén con
* Dâng trà: Trà Trung Hoa trân trọng ở cách dâng mời đầy ngụ ý. Dù lòng vui hay buồn, dù trời mưa hay nắng, khách cũng không thể từ chối một ly trà nóng khi chủ nhà trân trọng mời bằng hai tay. Dâng trà là một ứng xử văn hóa phổ quát biểu hiện sự lễ độ, lòng mến khách.
* Uống trà: Uống trà cũng là một ứng xử văn hóa. Uống từng ngụm nhỏ để thưởng thức hết cái thơm ngọt của trà và cảm nhận hơi ấm của chén trà đủ nóng bàn tay ta khi mùa đông lạnh giá.
Uống để đáp lại lòng mến khách của người dâng trà. Để bắt đầu một tâm sự, một nỗi niềm, để bàn chuyện gia đình xã hội, nhân tình thế thái, để cảm thấy trong trà có cả hương vị của trời đất cỏ cây. Dâng trà và dùng trà cũng là một biểu hiện phong độ văn hóa, sự thanh cao, tình tri âm, tri kỷ, lòng mong muốn hòa hợp và xóa bỏ đi những đố kỵ hận thù.

Nguồn: dantiengtrung.com